Startbijeenkomst RWI (Lodewijk de Waal)

31|01|2002

Toespraak Lodewijk de Waal, voorzitter van de FNV.

Zijn er nog niet genoeg instituties in de polder?

Beste mensen,
Het is gebruikelijk dat je op een moment als dit elkaar uitvoerig op de schouders klopt en zegt hoe goed je het vindt dat er weer een fantastisch nieuw instituut bij is gekomen, waarmee we er nog beter voor gaan zorgen dat de wereld er morgen mooier uitziet dan vandaag. Ik wilde dat een keer anders doen, en vertrekken vanuit de vraag of we vandaag met z'n allen wel zo blij moeten zijn. Zijn er niet al genoeg instituties in de polder? We hebben toch al de SER en de Stichting van de Arbeid. Moeten we niet vooral blij zijn dat dat vreselijke CBA verdwenen is, en er nu vooral voor zorgen dat daar niks meer voor in de plaats komt.

U heeft wellicht gemerkt dat de laatste maanden een discussie gaande is over het poldermodel. U ziet dat terug op de opiniepagina's van bijvoorbeeld Financiële Dagblad en NRC. Ik zelf heb daarin namens de FNV gepleit voor meer passie in de polder.

Lodewijk de Waal voorziter FNV:
'Ik zie nog een extra voordeel van de structuur waar de RWI deel van uitmaakt: de deelname van gemeenten. Ik verwacht hierdoor dat zij meer dan in het verleden een gesprekspartner voor ons kunnen worden.'

Het poldermodel loopt tegen zijn grenzen aan.
Het heeft natuurlijk z'n verdiensten gehad, we creëerden honderdduizenden banen en de concurrentiepositie werd almaar beter. Maar het moet geen verstikkende wollen deken worden waarin alle creativiteit wordt gesmoord in de voorspelbaarheid van compromissen. Ook vind ik de prijs te hoog die we nu als vakbeweging betalen op het vlak van herkenbaarheid: onze deelname aan het poldermodel gaat naar mijn smaak te vaak gepaard met het verlies van een herkenbaar en duidelijk profiel naar onze achterban, zeg maar 'waar we voor staan'.

Ik zou dat in de toekomst graag anders willen. In mijn toekomstvisie krijgen alle polderdeelnemers straks dan ook meer speelruimte om duidelijk te maken waar ze staan. Waarin we bijvoorbeeld als vakbeweging wat vaker rechtstreeks de overheid aanspreken, zonder afspraken vooraf met de werkgevers. Meer een spel over drie banden, waarvan de uitslag niet van tevoren vaststaat. Dat is ook aantrekkelijker om te volgen en transparanter voor iedereen.

Met deze kritische blik kijk ik dus ook naar de nieuwe Raad voor Werk en Inkomen. Wat we met name willen vermijden - en wat dat betreft hebben ook wij geleerd van onze ervaringen met het CBA - is het risico dat we terecht komen in de uitvoering van de regelingen en dan vervolgens vermalen te worden tussen een directie, de uitvoeringsorganisaties en de politiek, in een positie van weinig invloed en veel verantwoordelijkheid.
Wij zijn bondsbestuurders, geen fondsbestuurders. Wij zijn niet het verlengstuk van Den Haag naar onze leden, maar de voorpost van onze leden in Den Haag. In de RWI zullen we ons wat mij betreft dan ook vooral concentreren op beleidsontwikkeling.

Dit alles in aanmerking genomen zie ik - en u kunt nu opgelucht ademhalen - wel degelijk een positieve rol voor dit nieuwe polderinstituut.
De FNV heeft twee hoofdgebieden van aandacht: het arbeidsvoorwaardelijke overleg, dat veelal geïnstitutionaliseerd is in de Stichting van de Arbeid; en sociale zekerheid en arbeidsmarkt. Dat tweede gebied zou geïnstitutionaliseerd kunnen worden in de RWI. Voor meer algemeen en langere termijn werk op het gebied van sociale eonomie en wetgeving is er dan de min of meer overkoepelende SER, de moeder van al onze overlegorganen. Zo is het hele beleidsterrein in hoofdlijnen gedekt. En dat is het dan ook wel.

Ik zie nog een extra voordeel van de structuur waar de RWI deel van uitmaakt: de deelname van gemeenten. Ik verwacht hierdoor dat zij meer dan in het verleden een gesprekspartner voor ons kunnen worden. Er valt een hoop synergie te behalen uit de combinatie met onze sectorale invalshoek. Ik hoop dat we nu leren elkaar aan te vullen en ondersteunen, en ook meer gezamenlijk beleid kunnen ontwikkelen. Tenslotte zit de harde kern van inactiviteit, de moeilijkste groep, onder de vleugels van de gemeenten.

Beste mensen, ik sluit af met mijn felicitaties.
Ik wens u en ook mijzelf van harte geluk met deze start van dit fantastisch nieuw instituut , waarmee we er nog beter voor gaan zorgen dat de wereld van morgen er nog mooier uitziet dan die van vandaag.
Ik dank u wel.