Scholing van werkenden levert een belangrijke bijdrage aan de inzetbaarheid en employability van de beroepsbevolking. In de huidige crisis is scholing een belangrijk instrument om vakmensen te behouden en massawerkloosheid te voorkomen. De deelname aan Leven Lang Leren stagneert echter, met name onder laagopgeleiden, ouderen en mensen zonder vast dienstverband. Daarmee is het van belang om manieren te vinden om werknemers en werkgevers te bewegen in scholing te investeren. Ook voor de bemiddeling van werklozen kan scholing een belangrijke rol spelen. Scholing speelde de afgelopen jaren echter een ondergeschikte rol in re-integratietrajecten voor werklozen. Uitgangspunt bij de inzet van re-integratie was vooral ‘de kortste weg naar werk’, en die omvatte meestal niet een traject met scholing. Bovendien blijkt de organisatie van vraaggerichte scholingsprojecten een behoorlijke opgave.
In het advies 'We worden er beiden beter van' pleit de RWI voor een investering in het leren van werknemers met een lage en/of verouderde opleiding. Er zijn in Nederland ongeveer 1,6 miljoen lageropgeleide werknemers. Lager opgeleiden nemen minder deel aan scholing, terwijl ze er evenveel baat bij kunnen hebben: een lagere kans op werkloosheid en een hoger loon. Ze leren ook minder informeel, 'on the job'. Voor veel van de werkzaamheden is geen specifieke opleiding nodig. Dat neemt niet weg dat het belangrijk is om te investeren in de ontwikkeling van lager opgeleiden. Vaak is er de nodige aandacht voor het bijhouden van vakkennis, maar het gaat ook om taal- en communicatieve vaardigheden en het vermogen om mee te veranderen als het werk verandert. Het advies beschrijft wat bedrijven kunnen doen om ook onder deze groep een leercultuur te stimuleren. Er gebeurt al veel, maar de RWI roept sectoren op om te kijken of er juist voor lager opgeleiden extra ondersteuning of initiatieven nodig zijn. Het advies beschrijft ook wat regionale partijen, zoals gemeenten en arbeidsmarktplatforms, kunnen doen. Het is gebaseerd op twee onderzoeken:‘Vakkrachten in ontwikkeling, Praktische mogelijkheden om lager opgeleiden tot scholing te bewegen’, uitgevoerd door IVA, en ‘Duurzame inzetbaarheid, Inventarisatie van doelgroepen en de noodzaak tot scholing’, uitgevoerd door TNO.
Voor bedrijven die invulling willen geven aan scholing van werknemers heeft de RWI een praktische werkwijzer uitgebracht: 'Tijd voor Scholing' De werkwijzer geeft antwoord op veel voorkomende vragen, bijvoorbeeld: wat is een zinvolle invulling van scholing, zijn er subsidies en waar vind ik ondersteuning? In oktober 2010 presenteerde de RWI ook een brochure voor werknemers. In deze brochure,'Leren als je werkt', staan praktische tips en suggesties voor werknemers die aan de slag willen met hun ontwikkeling en scholing. In maart 2012 zijn zowel het werkwijzer als de brochure geactualiseerd.
In 2009 lag de aandacht van de RWI bij de scholing van werknemers, in het bijzonder in sectoren en bedrijven die getroffen waren door de crisis. Het RWI-onderzoek naar Scholing in crisistijd laat zien dat WTV en deeltijd-WW een impuls vorm(d)en voor scholing op de werkvloer. Met name in de beginperiode van deeltijd-WW ging het vaak om interne scholing en korte externe cursussen. Wel liepen bedrijven tegen knelpunten aan, die te maken hadden met de financiering en de praktische organisatie van scholing. In de notitie 'Scholing in Crisistijd' van november 2009 formuleert de RWI een visie op de gesignaleerde knelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen.
In 2009 was er ook aandacht voor de scholing van zzp’ers. Uit het onderzoek 'Zzp'ers en hun marktpositie' blijkt onder meer dat zzp'ers vooral investeren in scholing op hun vakgebied, en minder in scholing van ondernemersvaardigheden. Veel zzp'ers leren vooral ‘on the job’. Tijdgebrek is een belangrijke reden om geen scholing te volgen. In mindere mate vormen ook de kosten van scholing een belemmering.
Bij scholing van werkzoekenden is een vraaggerichte aanpak vaak effectief. Werkzoekenden worden dan zoveel mogelijk geschoold voor concrete vacatures. Het tot stand brengen van een succesvol scholingsproject vergt echter een daadkrachtige alliantie tussen partijen aan vraag- en aanbodzijde. In maart 2009 heeft de RWI de handreiking 'Match! Publiek-private en regionale samenwerking bij vacaturevervulling' uitgebracht. Hierin wordt een aantal regionale scholingsprojecten in beeld gebracht en wordt aangegeven wat er nodig is om succesvolle projecten te ontwikkelen. Om de totstandkoming van vraaggerichte samenwerking op regionaal niveau verder te ondersteunen heeft de RWI als handreiking twee producten ontwikkeld: een voorbeeld Overeenkomst Regionale Vraaggerichte Samenwerking (gericht op samenwerkingsafspraken tussen bijvoorbeelden sectoren en gemeenten) en een voorbeeld Stimuleringsregeling Regionale Vraaggerichte Re-integratie (gericht op het subsidiëren van concrete vraaggerichte projecten).